مواد ڏانھن هلو

انساني جنسيت

کليل ڄاڻ چيڪلي، وڪيپيڊيا مان

سانچو:Close relationships جنسيت (Sexuality) اهو طريقو آهي جنهن ذريعي ماڻهو پنهنجي جنسي سرگرمين جو تجربو ڪن ٿا ۽ پاڻ کي ظاهر ڪن ٿا.[1][2] ان ۾ حياتيات، نفسيات، جسماني، جنسي لذت، جذباتي، سماجي، يا روحانيت سان لاڳاپيل احساسات ۽ ورتاءُ شامل آهن.[3][4] ڇاڪاڻ ته هي هڪ وسيع اصطلاح آهي جيڪو مختلف تاريخي تناظرن ۾ تبديل ٿيندو رهيو آهي، ان ڪري ان جي ڪا هڪ مخصوص تعريف موجود ناهي.[4] جنسيت جا حياتياتي ۽ جسماني پهلو گهڻو ڪري انساني پيدائشي عملن سان تعلق رکن ٿا، جن ۾ انساني جنسي ردعمل جو چڪر شامل آهي.[3][4]

ڪنهن ماڻهوءَ جو جنسي لاڙو (Sexual orientation) مخالف ۽/يا ساڳي جنس ڏانهن سندس جنسي دلچسپيءَ جو هڪ نمونو آهي.[5] جنسيت جا جسماني ۽ جذباتي پهلو فردن جي وچ ۾ اهڙا رشتا پيدا ڪن ٿا جيڪي محبت، ڀروسي ۽ خيال جي گهري جذبن ذريعي ظاهر ٿيندا آهن. سماجي پهلو انساني معاشري جي فرد جي جنسيت تي اثرن سان تعلق رکن ٿا، جڏهن ته روحانيت جو تعلق ٻين سان روحاني رشتي سان آهي. جنسيت زندگيءَ جي ثقافتي، سياسي، قانوني، فلسفياڻي، اخلاقي، ۽ مذهبي پهلوئن تي اثر انداز ٿئي ٿي ۽ انهن کان متاثر به ٿئي ٿي.[3][4]

جنسي سرگرمين ۾ دلچسپي عام طور تي تڏهن وڌندي آهي جڏهن فرد بلوغت (Puberty) تي پهچندو آهي.[6] جيتوڻيڪ جنسي لاڙي جي سبب بابت ڪا هڪ نظريي کي اڃا تائين عالمي سطح تي مڃتا نه ملي آهي، پر سماجي سببن جي ڀيٽ ۾ غير سماجي (حياتياتي) سببن جا وڌيڪ ثبوت مليا آهن، خاص طور تي مردن جي معاملي ۾.[7]

انساني ميلاپ، پيدائش ۽ پيدائشي حڪمت عمليون (Reproduction strategies) تي ارتقائي نقطه نظر، ۽ سماجي سکيا جو نظريو جنسيت بابت وڌيڪ ڄاڻ فراهم ڪن ٿا.[8] جنسيت جي سماجي ۽ ثقافتي پهلوئن ۾ تاريخي ارتقا ۽ مذهبي عقيدا شامل آهن. ڪجهه ثقافتن کي جنسي طور تي دٻايل (Sexually repressive) قرار ڏنو ويو آهي. جنسيت جي مطالعي ۾ سماجي گروهن ۾ انساني سڃاڻپ، جنسي طور تي منتقل ٿيندڙ بيماريون (STIs)، ۽ برٿ ڪنٽرول يا خانداني رٿابنديءَ جا طريقا پڻ شامل آهن.

ارتقا ۽ واڌ ويجهه

[سنواريو]

جنسي لاڙو

[سنواريو]
اصل مضمون جي لاءِ ڏسو Sexual orientation

جنسي لاڙي جي باري ۾ سکيل (learned) سببن جي ڀيٽ ۾ پيدائشي يا حياتياتي سببن جا وڌيڪ ثبوت ملن ٿا، خاص طور تي مردن ۾. انهن ثبوتن ۾ مختلف ثقافتن ۾ هم جنس پرستي ۽ ٻاروتڻ ۾ صنفي غير مطابقت، جاڙن ٻارن جي مطالعي ۾ مليل جينياتي اثر، ۽ دماغ جي بناوت تي پيدائش کان اڳ هارمونز جا اثر شامل آهن.[7]

ثقافتي ثبوت پڻ غير سماجي سببن ڏانهن اشارو ڪن ٿا. اهي ثقافتون جيڪي هم جنس پرستي لاءِ وڌيڪ رواداري رکن ٿيون، اتي ان جي شرح ٻين سماجن جي ڀيٽ ۾ ڪا وڏي نه آهي.[9][10]

صنفي فرق

[سنواريو]

انساني جنسيت ۾ صنفي فرقن جي واڌ ويجهه بابت ڪيترائي نفسياتي نظريا موجود آهن. اهي نظريا (بشمول سماجي ڪردار جو نظريو ۽ اسڪرپٽ نظريو) اڳڪٿي ڪن ٿا ته مرد عام طور تي عارضي جنسي تعلقات (casual sex) کي وڌيڪ پسند ڪن ٿا ۽ عورتن جي ڀيٽ ۾ وڌيڪ شريڪ حيات رکڻ جو لاڙو رکن ٿا. هي نظريا آمريڪا ۾ ٿيندڙ مشاهدن سان مطابقت رکن ٿا. جڏهن ته جنسي اطمينان، موهه واري جنس (oral sex)، ۽ مشت زني بابت عورتن ۽ مردن جي وچ ۾ ڪو وڏو فرق نظر نٿو اچي.[11]

حياتياتي ۽ فزيولوجي پهلو

[سنواريو]
اصل مضمون جي لاءِ ڏسو Human reproductive system

ٻين ٿڻائتن جانورن وانگر، انسان به بنيادي طور تي مرد يا عورت جي جنس ۾ ورهايل آهن.[12]

جنسيت جا حياتياتي پهلو پيدائشي نظام (reproductive system)، جنسي ردعمل جي چڪر، ۽ انهن تي اثر انداز ٿيندڙ عنصرن سان تعلق رکن ٿا. اهي حياتياتي عنصرن جي ٻين پهلوئن تي اثرن، جهڙوڪ عصبي ردعمل، وراثت، هارمونز جي مسئلن، ۽ جنسي ڪمزورين جو به جائزو وٺن ٿا.[13]

جسماني بناوت ۽ پيدائش

[سنواريو]

مرد ۽ عورتون جسماني بناوت ۾ ڪافي حد تائين هڪجهڙا آهن، پر بالغن جي صورت ۾ انهن وٽ مختلف پيدائشي ميڪانيزم آهن جيڪي کين جنسي عمل ۽ پيدائش جي قابل بڻائين ٿا. عورتن جو هڪ ماهوار پيدائشي چڪر هوندو آهي، جڏهن ته مردن ۾ منيءَ جي پيداوار جو چڪر لڳاتار هوندو آهي.[14]

دماغ

[سنواريو]

دماغ جو حصو هائپوٿالامس (Hypothalamus) جنسي ڪارڪردگي لاءِ سڀ کان اهم آهي.[15] هائپوٿالامس ان ڪري اهم آهي ڇاڪاڻ ته ان جو تعلق پيٽيوشنري گلنڊ (Pituitary gland) سان آهي. چار اهم جنسي هارمونز آڪسيٽوسن (oxytocin)، پروليڪٽين (prolactin)، فوليڪل اسٽيموليٽنگ هارمون (FSH)، ۽ لوٽينائزنگ هارمون (LH) آهن.[14]

آڪسيٽوسن، جنهن کي ڪڏهن ڪڏهن "محبت جو هارمون" به چيو ويندو آهي، جنسي ميلاپ دوران ٻنهي جنسن ۾ خارج ٿيندو آهي جڏهن لذت جي انتها (Orgasm) حاصل ٿئي ٿي.[16] هي هارمون ويجهن رشتن کي برقرار رکڻ لاءِ ضروري سمجهيو ويندو آهي.[16]

مرد جي جسماني بناوت ۽ پيدائشي نظام

[سنواريو]
اصل مضمون جي لاءِ ڏسو Human male reproductive system

مرد وٽ اندروني ۽ بيروني عضوا هوندا آهن جيڪي پيدائش ۽ جنسي ميلاپ لاءِ ذميوار آهن. منيءَ جي پيداوار روزاني بنياد تي لکين جي تعداد ۾ ٿيندي آهي.[14]

مرد جا ٻاهريان عضوا
[سنواريو]

مرد جا بيروني جنسي عضوا لن (Penis) ۽ پيلا (Scrotum) آهن.

لن منيءَ ۽ پيشاب جي گذرگاھ فراهم ڪري ٿو.[17] لن اعصاب، رت جون نليون، ۽ سوراخدار بافتون (spongy tissue) هونديون آهن.[18]

حوالا

[سنواريو]
  1. ↑ Sex and Society, Volume 2. Marshall Cavendish. 2010. p. 384. ISBN 978-0-7614-7907-9. https://books.google.com/books?id=YtsxeWE7VD0C&pg=PA384. Retrieved 21 June 2017. "The term human sexuality broadly refers to how people experience and express themselves as sexual beings."
  2. ↑ Ferrante, Joan (2014). Sociology: A Global Perspective. Cengage. p. 207. ISBN 978-1-285-74646-3. https://books.google.com/books?id=Au4bCgAAQBAJ&pg=PA207. Retrieved 21 June 2017. "Sexuality encompasses all the ways people experience and express themselves as sexual beings."
  3. 1 2 3 Greenberg, Jerrold S.; Bruess, Clint E.; Oswalt, Sara B. (2016). Exploring the Dimensions of Human Sexuality. Jones & Bartlett. pp. 4–10. ISBN 978-1-284-08154-1. https://books.google.com/books?id=8iarCwAAQBAJ&pg=PA4. Retrieved 21 June 2017. "Human sexuality is a part of your total personality. It involves the interrelationship of biological, psychological, and sociocultural dimensions. ... It is the total of our physical, emotional, and spiritual responses, thoughts, and feelings."
  4. 1 2 3 4 Bolin, Anne; Whelehan, Patricia (2009). Human Sexuality: Biological, Psychological, and Cultural Perspectives. Taylor & Francis. pp. 32–42. ISBN 978-0-7890-2671-2. https://books.google.com/books?id=qrPHYok19v8C&pg=PA32.
  5. ↑ "Sexual orientation, homosexuality and bisexuality". American Psychological Association. اصل نسخو مان 8 August 2013 تي محفوظ ڪيل. 10 August 2013 تي حاصل ڪيل.
  6. ↑ Carlson, Neil R. and C. Donald Heth. "Psychology: the Science of Behaviour." 4th Edition. Toronto: Pearson Canada Inc., 2007. 684.
  7. 1 2 Bailey, J. Michael; Vasey, Paul; Diamond, Lisa; Breedlove, S. Marc; Vilain, Eric; Epprecht, Marc (2016). "Sexual Orientation, Controversy, and Science". Psychological Science in the Public Interest 17 (2): 45–101. doi:10.1177/1529100616637616. PMID 27113562. https://www.researchgate.net/publication/301639075. Retrieved 10 July 2019.
  8. ↑ Sexual Strategies Theory: An Evolutionary Perspective on Human Mating by David M. Buss and David P. Schmitt
  9. ↑ حوالي جي چڪ: Invalid <ref> tag; no text was provided for refs named LeVay
  10. ↑ حوالي جي چڪ: Invalid <ref> tag; no text was provided for refs named Balthazart
  11. ↑ Oliver, Mary Beth; Hyde, Janet S. (2001). "Gender Differences in Sexuality: A Meta-Analysis". in Baumeister, Roy F.. Social Psychology and Human Sexuality: Essential Readings. Psychology Press. pp. 29–43. ISBN 978-1-14169-019-3.
  12. ↑ Leonard, Janet (18 June 2010). The Evolution of Primary Sexual Characters in Animals. Oxford University Press. p. 552. ISBN 978-0-19-532555-3.
  13. ↑ Rathus, Spencer A.; Nevid, Jeffrey S.; Fichner-Rathus, Lois (2008). Human sexuality in a world of diversity (7th ed.). Boston: Pearson. ISBN 978-0-205-53291-9.
  14. 1 2 3 King, Bruce M.; Regan, Pamela C. (2013). Human sexuality today (8th ed.). Pearson. ISBN 978-0-205-98800-6.
  15. ↑ Calabrò, Rocco S.; Cacciola, Alberto (2019). "Neuroanatomy and function of human sexual behavior". Brain and Behavior 9 (12): e01389.
  16. 1 2 Sigelman, Carol; Rider, Elizabeth (2011). Life-Span Human Development. p. 452. ISBN 978-1-111-34273-9.
  17. ↑ Singh, Vishram Singh (2018). Textbook of Anatomy. Elsevier. p. 55. ISBN 978-81-312-5294-9.
  18. ↑ Crooks, Robert L. (2020). Our Sexuality. p. 84. ISBN 978-0-357-03839-0.
"https://sd.wikipedia.org/w/index.php?title=انساني_جنسيت&oldid=365452" تان ورتل