اندروني ساڙ واري انجڻ
اندروني ساڙ وارو انجڻ | |
|---|---|
| Internal Combustion Engine (ICE) | |
 هڪ چار-اسٽروڪ (Four-stroke) اندروني ساڙ واري انجڻ جي ڪم ڪرڻ جو طريقو. | |
| اينڌن جو قسم | پيٽرول، ڊيزل، گئس، ايٿنول |
| موجد | نڪولس اوٽو (جديد ماڊل) |
اندروني ساڙ واري انجڻ (Internal Combustion Engine - ICE) هڪ اهڙي حرارتي انجڻ آهي جنهن ۾ ٻارڻ (Fuel) جو سڙڻ يا احتراق هڪ آڪسيڊائيزر (اڪثر هوا) سان گڏ هڪ مخصوص خاني، ساڙ جي چيمبر (Combustion chamber) ۾ ٿيندو آهي. هي خانو انجڻ جي ڪم ڪندڙ وهڪري واري سرڪٽ جو حصو هوندو آهي.
جڏهن ته اندرين ساڙ واري انجڻن جا ڪيترائي اسٽيشنري اطلاق آهن، پر اها وڌيڪ تر حرڪت واري اطلاقن ۾ استعمال ٿيندا آهن ۽ گاڏين، جهڙوڪ ڪارن، هوائي جهازن ۽ ٻيڙين لاءِ بنيادي طاقت فراهم ڪندڙ آهن. اها عام طور تي هائيڊرو ڪاربن تي ٻڌل اينڌن، جهڙوڪ قدرتي گئس، پيٽرول، ڊيزل يا ايٿانول استعمال ڪندا آهن. بائيو ڊيزل جهڙا قابل تجديد اينڌن ڪمپريشن اگنيشن (CI) انجن ۽ بايو ايٿانول يا ETBE، جيڪا اسپارڪ اگنيشن (SI) انجن ۾ بايو ايٿانول مان پيدا ٿين ٿا، ۾ استعمال ٿيندا آهن. 1900ع جي شروعات ۾، ڊيزل انجڻ جو موجد. روڊولف ڊيزل پنهنجي انجن کي هلائڻ لاءِ مونگ ڦلي جو تيل استعمال ڪيو هو. قابل تجديد اينڌن عام طور تي معدني فوسل اينڌن سان ملايا ويندا آهن. هائيڊروجن، جيڪا گهٽ استعمال ٿيندي آهي، فوسل اينڌن يا قابل تجديد توانائي مان حاصل ڪري سگهجي ٿو.
ڪم ڪرڻ جو طريقو
[سنواريو]هن انجڻ ۾، ٻارڻ جي سڙڻ سان پيدا ٿيندڙ تمام گرم ۽ تيز دٻاءُ واريون گئسون سڌو سنئون انجڻ جي حصن تي قوت (Force) لڳائينديون آهن. هيءَ قوت عام طور تي هيٺين حصن تي لڳندي آهي:
- پسٽن (Piston): پسٽن انجڻين ۾.
- ٽربائن بليڊز: گئس ٽربائنن ۾.
- روٽر (Rotor): وينڪل (Wankel) انجڻ ۾.
- نوزل (Nozzle): جيٽ انجڻ ۾.
هيءَ قوت حصي کي مخصوص فاصلي تائين حرڪت ڏيندي آهي، جنهن سان ڪيميائي توانائي حرڪي توانائي (Kinetic energy) ۾ تبديل ٿي ويندي آهي، جيڪا گاڏيءَ يا مشين کي هلائڻ لاءِ استعمال ڪئي ويندي آهي.
تاريخ ۽ قسم
[سنواريو]پهرين ڪامياب تجارتي اندروني ساڙ واري انجڻ 19هين صديءَ جي اڌ ڌاري ايجاد ٿي. جديد انجڻ، جنهن کي اوٽو انجڻ چيو ويندو آهي، 1876ع ۾ جرمن انجڻينئر نيڪولس اوٽو ڊيزائن ڪئي هئي.
اندروني ساڙ واري انجڻين جا ٻه مکيه طبقا آهن: 1. وقفي واري ساڙ واريون انجڻيون: جهڙوڪ مشهور ٻه-اسٽروڪ (Two-stroke) ۽ چار-اسٽروڪ (Four-stroke) پسٽن انجڻيون. 2. مسلسل ساڙ واريون انجڻيون: جهڙوڪ گئس ٽربائنز، جيٽ انجڻيون ۽ اڪثر راڪيٽ انجڻيون.
ان جي ابتڙ، بيروني ساڙ واري انجڻين (External Combustion Engines) جهڙوڪ اسٽيم انجڻ ۾ ٻارڻ انجڻ جي ٻاهران سڙندو آهي.
ٻارڻ ۽ استعمال
[سنواريو]اڪثر ICE موبائل اپليڪيشنز جهڙوڪ ڪارن، هوائي جهازن ۽ ٻيڙين ۾ استعمال ٿين ٿيون. اهي هائيڊرو ڪاربن تي ٻڌل ٻارڻ جهڙوڪ پيٽرول، ڊيزل، قدرتي گئس يا ايٿنول تي هلن ٿيون. جديد دور ۾ بائيو ڊيزل ۽ هائيڊروجن کي به ٻارڻ طور استعمال ڪرڻ جا تجربا ڪيا وڃن ٿا. 1900ع ۾ ڊيزل انجڻ جي موجد روڊولف ڊيزل پنهنجي انجڻ هلائڻ لاءِ مڱڦليءَ جو تيل (Peanut oil) استعمال ڪيو هو.
تاريخ: ايٽميالاجي: ايپليڪيشن: درجه بندي: ٻيهر ڪم ڪندڙ انجن: ڪمبشن ٽربائن: وانڪل انجن: زبردستي انڊڪشن: ايندھن ۽ آڪسائيڊائزر: ٿڌڻ: شروع ڪرڻ: انجن جي ڪارڪردگي جا ماپ: هوا ۽ شور جي آلودگي: ڪاربن ڊاءِ آڪسائيڊ ٺهڻ: پرازي نقصان: پڻ ڏسو: * ڪارنوٽ انجن.