انتظاميہ
سانچو:Business management انتظاميه يا مئنيجمينٽ (Management) مان مراد تنظيمن جو انتظام سنڀالڻ آهي، چاهي اهي ڪاروباري ادارا هجن، غير منافع بخش تنظيمون هجن، يا سرڪاري ادارا. هي ڪاروباري انتظاميه (Business administration), غير منافع بخش انتظاميه، يا سياسي سائنس جي هڪ شاخ عوامي انتظاميه (Public administration) ذريعي انجام ڏنو ويندو آهي. هي ڪاروبار، حڪومتن ۽ ٻين تنظيمن جي وسيلن کي هلائڻ جو هڪ عمل آهي.
وڏن ادارن ۾ عام طور تي مئنيجرن جا ٽي درجي بندي وارا سطح ٿين ٿا، جيڪي هڪ مخروطي (Pyramid) ساخت ۾ ترتيب ڏنل هوندا آهن:[1]
- اعليٰ انتظاميه (Senior management): ان ۾ ڊائريڪٽرن جو بورڊ، چيف ايگزيوٽو آفيسر (CEO) يا ڪنهن تنظيم جو صدر شامل هوندو آهي. اهي تنظيم جا اسٽريٽجڪ مقصد ۽ پاليسيون طئي ڪندا آهن ۽ فيصلا ڪندا آهن ته مجموعي طور تي تنظيم ڪيئن هلندي.
- وچولي انتظاميه (Middle management): ان ۾ برانچ مئنيجر، علائقائي مئنيجر، ۽ کاتي جا مئنيجر شامل هوندا آهن. اهي اعليٰ انتظاميه جي مقصدن کي فرنٽ لائن مئنيجرن تائين پهچائيندا آهن ۽ انهن جي رهنمائي ڪندا آهن.
- فرنٽ لائن انتظاميه (Line management): ان ۾ سپروائيزر ۽ ٽيم ليڊر شامل هوندا آهن جيڪي عام ملازمن جي ڪم جي نگراني ڪندا آهن. اهي انتظاميه جي بنيادي ڪمن کي عملي جامو پهرائيندا آهن.
مئنيجمينٽ کي ڪاليجن ۽ يونيورسٽين ۾ نظرياتي ۽ عملي طور پڙهايو ويندو آهي. ان جا مشهور پروگرام بي بي اي (BBA) ۽ ايم بي اي (MBA) آهن.
لغت (Etymology)
[سنواريو]انگريزي لفظ 'manage' پندرهين صديءَ جي فرينچ لفظ mesnager مان نڪتل آهي، جنهن جو مطلب آهي "گهوڙي جون واڳون هٿ ۾ جهلڻ".[2] اٽالين لفظ maneggiare جي معنيٰ به "سنڀالڻ يا هٿ سان هلائڻ" (خاص طور گهوڙي يا اوزارن کي) آهي. اهي ٻئي لفظ لاطيني لفظن manus (هٿ) ۽ agere (عمل ڪرڻ) مان نڪتل آهن.
وصف
[سنواريو]مئنيجمينٽ جي تعريف بابت مختلف ماهرن جا رايا هيٺيان آهن:
- هنري فيول (Henri Fayol): "انتظام ڪرڻ جو مطلب آهي اڳڪٿي ڪرڻ، رٿابندي ڪرڻ، تنظيم سازي ڪرڻ، حڪم ڏيڻ، هم آهنگي پيدا ڪرڻ ۽ ڪنٽرول ڪرڻ."[3]
- پيٽر ڊرڪر (Peter Drucker): مئنيجمينٽ جا ٻه بنيادي ڪم ڏٺا آهن: مارڪيٽنگ ۽ جدت (Innovation).
- ميري پارڪر فوليٽ: انتظاميه کي "ماڻهن جي ذريعي ڪم ڪرائڻ جي فن" طور بيان ڪيو آهي.
انتظاميه جون سطحون
[سنواريو]
اعليٰ انتظاميه
[سنواريو]ڊائريڪٽرن جو بورڊ بنيادي طور تي اهڙن ماڻهن تي مشتمل هوندو آهي جيڪي شيئر هولڊرز جا وفادار هوندا آهن ۽ روزاني جي سرگرمين ۾ سڌي ريت شامل نه هوندا آهن. بورڊ ڪارپوريٽ حڪمت عملي طئي ڪندو آهي، اهم فيصلا ڪندو آهي ۽ CEO کي مقرر يا برطرف ڪندو آهي.[4]
لائن مئنيجمينٽ
[سنواريو]لائن مئنيجرن ۾ سپروائيزر، سيڪشن ليڊر ۽ ٽيم ليڊر شامل هوندا آهن. اهي عام ملازمن کي ڪم جي ورهاست، رهنمائي، ۽ روزاني جي ڪمن جي نگراني جا ذميوار هوندا آهن. فرنٽ لائن انتظاميه ۾ ڪمزوري سڌي ريت گراهڪن جي اطمينان ۽ خدمت تي اثر انداز ٿيندي آهي.[5]
تربيت ۽ تعليم
[سنواريو]دنيا جي ڪاليجن ۽ يونيورسٽين ۾ مئنيجمينٽ ۾ بيچلر، ماسٽر ۽ پروفيشنل سرٽيفڪيٽ جا ڪورس ڪرايا ويندا آهن. اهي اڪثر بزنس اسڪولن ۾ پڙهايا ويندا آهن.
انڊر گريجوئيٽ
[سنواريو]انڊر گريجوئيٽ سطح تي سڀ کان وڌيڪ مشهور پروگرام بيچلر آف بزنس ايڊمنسٽريشن (BBA) ۽ بيچلر آف ڪامرس (B.Com) آهن. اهي عام طور تي چار سالن جا پروگرام هوندا آهن.
پڻ ڏسو
[سنواريو]حوالا
[سنواريو]- ↑ DuBrin, Andrew J. (2009). Essentials of management (8th ed.). Mason, OH: Thomson Business & Economics. ISBN 978-0-324-35389-1. OCLC 227205643.
- ↑ Mintzberg, Henry (2014). Manager l'essentiel : ce que font vraiment les managers ... et ce qu'ils pourraient faire mieux. Paris: Vuibert. ISBN 978-2-311-40094-6.
- ↑ SS Gulshan. Management Principles and Practices by Lallan Prasad and SS Gulshan. Excel Books India. pp. 6–. ISBN 978-93-5062-099-1. https://books.google.com/books?id=ky4em-N02tAC&pg=PA6.
- ↑ Board of Directors: Duties & Liabilities آرڪائيو ڪيا ويا 2014-03-24 حوالو موجود آهي وي بيڪ مشين.. Stanford Graduate School of Business.
- ↑ Shaw, D., Birmingham Prison: Government takes over from G4S, BBC News, 2018.