امهارا ٻولي

امهارا ٻولي; Amharic
	አማርኛ; امهاريڱا (سنڌي اچار)
	; امهاري متن "گيز لپي" سان لکيل "فدال" (fidäl)
اچار	am
ٻولي جو وطن	ايٿوپيا
نسل	امهارا ماڻهن ۽ ايٿوپيا ۾ رهندڙ ٻئي نسلن طرفان ڳالهائي وڃي ٿي.
ٻولي ڳالهائيندڙ	ڪل: 6 ڪروڙ (60 ملين) (2019–2020) (2020); L1 (پهرين ٻولي): 3 ڪروڙ 49 لک (35 ملين); L2 (ٻئي ٻولي): 2 ڪروڙ 51 لک (2019) (25 ملين)
ٻولي جو خاندان	افرو۔ايشيائي سامي اولهائين سامي ڏاکڻي سامي ايٿوپيائي ڏاکڻي ايٿوپيائي سامي ايٿوپيائي سامي ٽرانسورسل امهارا-ارگوبا امهارا ٻولي; Amharic; ; ; ; ; ; ; ;
لپي	گيز لپي (امھاري ابوگيدا); گيز بريل
نشانن جا نمونا en:Line-handling templates	اشاري واري امهاري
سرڪاري حيثيت
سرڪاري ٻولي وغيره	ايٿوپيا
ريگيوليٽر	شاهي اڪيڊمي (اڳوڻي); (Imperial Academy) (former)
ٻولي جا ڪوڊ
ISO 639-1	am
ISO 639-2	amh
ISO 639-3	amh2
گلوٽولوگ	amha1245
لنگاسفيئر	12-ACB-a
	This article contains IPA phonetic symbols. Without proper rendering support, you may see question marks, boxes, or other symbols instead of Unicode characters. For a guide to IPA symbols, see Help:IPA.

امهارا (انگريزي: Amharic؛ امهاري :አማርኛ/አማርኛ ቋንቋ، امهاريڱا) هڪ سامي-ايٿوپيائي ٻولي خاندان جي ٻولي آهي، جيڪو افروايشيائي ٻولين جي سامي شاخ ۾ هڪ ذيلي گروپ آهي. اها امهارا ماڻهن طرفان پهرين ٻولي جي طور تي ڳالهائي ويندي آهي ۽ ايٿوپيا ۾ ٻين سڀني ميٽروپوليٽن آبادي لاءِ پڻ لنگئا فرانڪا جي طور تي ڪم ڪري ٿي.^[7]

ٻولي ايٿوپيا جي وفاقي حڪومت جي سرڪاري ڪم ڪندڙ ٻولي طور ڪم ڪري ٿي ۽ ايٿوپيا جي ڪيترن ئي وفاقي علائقن جي سرڪاري يا ڪم ڪندڙ ٻولي پڻ آهي.^[8] 2020ع ۾ ايٿوپيا ۾ ان جا 3 ڪروڙ 37 لک (33.7 ملين) کان وڌيڪ مادري ٻولي طور ڳالهائيندڙ هئا، جن مان 31 ملين نسلي طور تي امهارا نسل سان آهن ۽ 2019ع ۾ 2 ڪروڙ 51 لک (25.1 ملين) کان وڌيڪ ٻي ٻولي طور ڳالهائيندڙ هئا، جن سان ڳالهائيندڙن جي ڪل تعداد 5 ڪروڙ 88 لک (58.8 ملين) کان وڌيڪ ٿئي ٿي.^[9] امھارا ايٿوپيا ۾ سڀ کان وڏي، سڀ کان وڌيڪ ڳالهائي ويندڙ ٻولي ۽ ايٿوپيا ۾ سڀ کان وڌيڪ ڳالهائي ويندڙ مادري ٻولي آهي. امھارڪ دنيا ۾، عربي کان پوءِ، ٻئي نمبر تي سڀ کان وڌيڪ ڳالهائي ويندڙ سامي ٻولي پڻ آهي.^[10]

امھارا کي هڪ سسٽم استعمال ڪندي، جيڪو گيز اسڪرپٽ مان نڪريو آهي، کاٻي کان ساڄي طرف لکيو ويندو آهي.^[11] اها هڪ سيگمينٽل لکڻ جو نظام آهي، جن ۾ ڪنسوننٽ-ووول سيڪوئنس کي يونٽن، جنهن کي ابوگيدا (አቡጊዳ) سڏيو ويندو آهي، جي طور تي لکيو ويندو آهي.^[12] صوتي اڪائين کي فيدل (ፊደል) سڏيو ويندو آهي، جنهن جو مطلب اکر، لفظ يا علامت آهي.

امھارڪ جي لاطيني رسم الخط ۾ رومنائيزيشن تي ڪو به عالمگير طور تي متفق نه آهي. هيٺ ڏنل حصن ۾ امھارڪ مثال هڪ سسٽم استعمال ڪن ٿا جيڪو ايٿوپيائي سامي ٻولين ۾ ماهر لسانيات جي ماهرن ۾ عام آهي.

لهجو

امھارڪ لهجي جي فرق بابت گهڻو ڪجهه شايع نه ٿيو آهي. سڀئي لهجا هڪ ٻئي سان سمجھڻ وارا آهن، پر ڪجهه معمولي تبديليون نوٽ ڪيون ويون آهن.

يهودي امھارا

بيٽا اسرائيل (جيڪي اڄ گهڻو ڪري اسرائيل ۾ رهن ٿا) امھارڪ جي هڪ لهجي ڳالهائين ٿا. جنهن کي يهودي امھارڪ (عبراني: אמהרית מעוברת) سڏيو ويندو آهي. ان ڪيترن ئي عيسائي جملن کي يهودين سان تبديل ڪيو. هڪ مثال جملي کي تبديل ڪرڻ آهي. "اهو سٺو آهي ته مريم توهان کي معاف ڪيو هو" سان. "اهو سٺو آهي ته خدا توهان کي امن سان راحت ڏني آهي". اهي جملا هڪ ماءُ کي ڪامياب ٻار جي پيدائش تي مبارڪباد ڏيڻ لاءِ استعمال ڪيا ويندا آهن. ٻيو مثال هڪ قسم جي ٽِڊڙي کي سڏڻ آهي. "مريم جا گھوڙا" جي بدران "موسيٰ جا گھوڙا". هن قسم ۾ اسرائيل ۾ وڏي بيٽا اسرائيل جي موجودگي جي ڪري جديد عبراني جو اثر پڻ شامل آهي. هن وقت يهودي امھارڪ گهٽجي رهيو آهي ڇاڪاڻ ته بيٽا اسرائيل آهستي آهستي امھارڪ کي ڇڏي عبراني جي حق ۾ اچي رهيو آهي.

تاريخ

صوتيات

لکڻ جو نظام

گرامر

ادب

رستافاري تحريڪ

سافٽ ويئر

پڻ ڏسو

حوالا

↑ سانچو:E28
↑ سانچو:E28
↑ سانچو:E28
↑ Morgan, Mike (9 April 2010). "Complexities of Ethiopian Sign Language Contact Phenomena & Implications for AAU". L'Alliance française et le Centre Français des Études Éthiopiennes. https://www.academia.edu/1230482. Retrieved 3 June 2017.
↑ Shaban, Abdurahman. "One to five: Ethiopia gets four new federal working languages". Africa News. https://www.africanews.com/2020/03/04/one-to-five-ethiopia-gets-four-new-federal-working-languages//.
↑ Hammarström, Harald; Forkel, Robert; Haspelmath, Martin et al., eds (2016). "Amharic". Glottolog 2.7. Jena: Max Planck Institute for the Science of Human History. http://glottolog.org/resource/languoid/id/amha1245.
↑ Meyer, Ronny (2011). "The Role of Amharic as a National Language and an African lingua franca". in Stefan Weninger. The Semitic Languages. Berlin: De Gruyter Mouton. pp. 1212–1220.
↑ سانچو:Cite thesis
↑ Shaik Johny Basha; Duggineni Veeraiah; Boddu Venkat Charan; Wiltrud Sahithi Yeddu; Devalla Ganesh Babu (2023). "Detection and Comparative Analysis of Handwritten Words of Amharic Language to English using CNN-Based Frameworks". 2023 International Conference on Inventive Computation Technologies (ICICT). pp. 422–427. doi:10.1109/ICICT57646.2023.10134103. ISBN 979-8-3503-9849-6.
↑ "The world factbook", cia.gov, 2 March 2022۔
↑ Adugna, Gabe, "Research: Language Learning – Amharic: Home", library.bu.edu (ٻولي ۾ انگريزي), حاصل ڪيل 08 ڊسمبر 2021۔
↑ "Amharic alphabet, pronunciation and language", www.omniglot.com, حاصل ڪيل 26 July 2017۔

ٻاهريان ڳنڍڻا

وڪيپيڊيا، آزاد ڄاڻ چيڪلو Amharic language ۾

Amharic سفري راهنما منجانب وڪي سفر Wikivoyage

For a list of words relating to امهارا ٻولي, see the امهارا ٻولي category of words in Wiktionary, the free dictionary.

وڪيميڊيا العام ۾ امهارا ٻولي سان لاڳاپيل ابلاغي مواد ڏسو.

Wikibooks has a book on the topic of

Amharic

Amharic Keyboard online (and offline too): type 1 and type 2
Fonts for Geʽez script:
- Noto Sans Ethiopic (multiple weights and widths)
- Noto Serif Ethiopic (multiple weights and widths)
- Abyssinica SIL (Character set support)
Selected Annotated Bibliography on Amharic by Grover Hudson at the Michigan State University website.
US State Dept. FSI Amharic course

سانچو:Languages of Ethiopia سانچو:Semitic languages

[1] سانچو:E28

[2] سانچو:E28

[3] سانچو:E28

[4] Morgan, Mike (9 April 2010). "Complexities of Ethiopian Sign Language Contact Phenomena & Implications for AAU". L'Alliance française et le Centre Français des Études Éthiopiennes. https://www.academia.edu/1230482. Retrieved 3 June 2017.

[africanews.com-5] Shaban, Abdurahman. "One to five: Ethiopia gets four new federal working languages". Africa News. https://www.africanews.com/2020/03/04/one-to-five-ethiopia-gets-four-new-federal-working-languages//.

[Glottolog-6] Hammarström, Harald; Forkel, Robert; Haspelmath, Martin et al., eds (2016). "Amharic". Glottolog 2.7. Jena: Max Planck Institute for the Science of Human History. http://glottolog.org/resource/languoid/id/amha1245.

[7] Meyer, Ronny (2011). "The Role of Amharic as a National Language and an African lingua franca". in Stefan Weninger. The Semitic Languages. Berlin: De Gruyter Mouton. pp. 1212–1220.

[8] سانچو:Cite thesis

[9] Shaik Johny Basha; Duggineni Veeraiah; Boddu Venkat Charan; Wiltrud Sahithi Yeddu; Devalla Ganesh Babu (2023). "Detection and Comparative Analysis of Handwritten Words of Amharic Language to English using CNN-Based Frameworks". 2023 International Conference on Inventive Computation Technologies (ICICT). pp. 422–427. doi:10.1109/ICICT57646.2023.10134103. ISBN 979-8-3503-9849-6.

[The_world_factbook2-10] "The world factbook", cia.gov, 2 March 2022۔

[:02-11] Adugna, Gabe, "Research: Language Learning – Amharic: Home", library.bu.edu (ٻولي ۾ انگريزي), حاصل ڪيل 08 ڊسمبر 2021۔

[12] "Amharic alphabet, pronunciation and language", www.omniglot.com, حاصل ڪيل 26 July 2017۔

[1]

[2]

[3]

[4]

[5]

[6]

[7]

[8]

[9]

[10]

[11]

[12]