امتحان
هڪ امتحان (Examination يا Test) هڪ اهڙو تعليمي تخمينو آهي جنهن جو مقصد ڪنهن به امتحان ڏيندڙ جي ڄاڻ، مهارت، صلاحيت، جسماني تندرستي يا ٻين موضوعن (مثال طور عقيدن) جي درجه بندي ڪرڻ هوندو آهي.[1] امتحان زباني (Oral), ڪاغذ تي، ڪمپيوٽر تي، يا ڪنهن مخصوص جڳهه تي ٿي سگهي ٿو جتي شاگرد کي پنهنجي مهارتن جو عملي مظاهرو ڪرڻو پوي.
امتحانن جا انداز، سختي ۽ ضرورتون مختلف ٿين ٿيون. امتحان جي فارميٽ ۽ ڏکيائيءَ لاءِ ڪو به هڪ عالمي معيار مقرر ناهي. اڪثر ڪري امتحان جو نمونو استاد جي تعليمي فلسفي، مضمون، ڪلاس جي سائيز، تعليمي اداري جي پاليسي ۽ لاڳاپيل ادارن جي گهرجن تي ٻڌل هوندو آهي. امتحان رسمي (Formal) يا غير رسمي (Informal) ٿي سگهي ٿو. غير رسمي امتحان جو مثال اهو آهي جڏهن ڪو والد يا والده پنهنجي ٻار کان پڙهڻ جو امتحان وٺي. رسمي امتحان ڪلاس روم ۾ استاد پاران ورتل سالانو امتحان يا ڪنهن ڪلينڪ ۾ نفسيات دان پاران ورتل آئي ڪيو (IQ) ٽيسٽ ٿي سگهي ٿو. رسمي امتحانن جي نتيجي ۾ عام طور تي گريڊ يا مارڪون (Test score) ملنديون آهن.[2]
تاريخ
[سنواريو]
زباني ۽ غير رسمي امتحان
[سنواريو]غير رسمي ۽ غير معياري امتحانن جو سلسلو تاريخ ۾ قديم زماني کان موجود آهي. مثال طور، چين ۾ ژو خاندان جي دور کان تير اندازيءَ جا مقابلا صلاحيتن کي پرکڻ لاءِ منعقد ڪيا ويندا هئا.[3] زباني امتحان قديم چين ۽ يورپ جي مختلف حصن ۾ ورتا ويندا هئا.
چين
[سنواريو]معياري لکت وارا امتحان سڀ کان اڳ چين ۾ شروع ٿيا، جن کي شاهي امتحان (Imperial Examinations يا keju) چيو ويندو هو.
هن نظام جي شروعات 605ع ۾ سوئي خاندان جي دور ۾ ٿي. ان کان پوءِ تنگ خاندان جي دور ۾ هن کي محدود سطح تي جاري رکيو ويو، پر وو زيٽيان جي حڪومت دوران هن نظام کي تمام گهڻي وسعت ڏني وئي.[4] سونگ خاندان جي دور ۾، انهن امتحانن کي وڌيڪ مستحڪم ڪيو ويو ته جيئن موروثي اميرن جي اثر کي گهٽائي، قابليت جي بنياد تي سرڪاري آفيسرن جي چونڊ ڪري سگهجي. هي نظام ڪجهه تبديلين سان 1905ع تائين جاري رهيو، جڏهن چنگ خاندان جي آخري سالن ۾ هن کي ختم ڪيو ويو.[5]
ڦهلاءُ
[سنواريو]
جپان، ڪوريا ۽ ويٽنام
[سنواريو]- جپان: هيان دور (794-1185) ۾ چيني طرز تي امتحان شروع ڪيا ويا، پر اهي صرف ننڍي درجي جي اميرن تائين محدود هئا ۽ سامورائي دور ۾ ختم ٿي ويا.[6]
- ڪوريا: امتحاني نظام 958ع ۾ قائم ٿيو ۽ 1894ع تائين جاري رهيو.[7]
- ويٽنام: ويٽنام ۾ ڪنفوشيائي امتحاني نظام 1075ع ۾ لي خاندان (Lý dynasty) جي دور ۾ شروع ٿيو ۽ 1919ع تائين برقرار رهيو.[7]
مغربي دنيا
[سنواريو]يورپ ۾ امتحانن جا قديم ترين شواهد 1215ع يا 1219ع ۾ بولونا (اٽلي) ۾ ملن ٿا، جيڪي گهڻو ڪري زباني هوندا هئا. لکت واري امتحان جو پهريون ثبوت 1702ع ۾ ٽرينٽي ڪاليج، ڪيمبرج ۾ ملي ٿو.[8] برطانيه ۾ چيني طرز جي مقابلي واري امتحانن (Competitive exams) جي سفارش پهرين ايڊم سمٿ 1776ع ۾ ڪئي هئي. بعد ۾ 19هين صديءَ ۾ هندستان ۾ برطانوي نوڪر شاهي (ICS) لاءِ اهي امتحان لازمي قرار ڏنا ويا، جيڪي اڳتي هلي پاڻ برطانيه ۽ آمريڪا ۾ پڻ رائج ٿيا.[9]
جديد دور
[سنواريو]
جديد دور ۾ معياري امتحانن (Standardized test) جو اثر 1850ع واري ڏهاڪي کان وڌڻ شروع ٿيو. پهرين ۽ ٻي عالمي جنگ دوران فوجي ڀرتين لاءِ ذهني صلاحيتن کي پرکڻ لاءِ آئي ڪيو (IQ) ٽيسٽن جو تمام گهڻو استعمال ڪيو ويو.[10] 1952ع ۾ پهريون ڀيرو "ايڊوانسڊ پليسمينٽ" (AP) ٽيسٽ ورتو ويو ته جيئن هاءِ اسڪول ۽ ڪاليج جي وچ ۾ تعليمي فرق کي ختم ڪري سگهجي.[11]
حوالا
[سنواريو]- ↑ "Definition of test". Merriam-Webster.
- ↑ Thissen, D. & Wainer, H. (2001). Test Scoring. Mahwah, NJ: Erlbaum, p. 1.
- ↑ Wu, 413–419.
- ↑ Paludin, 97.
- ↑ Ebrey, Patricia Buckley (2010). The Cambridge Illustrated History of China. Cambridge: Cambridge University Press, 2nd Ed., pp. 145–147, 198–200.
- ↑ Liu, Haifeng (October 2007). "Influence of China’s Imperial Examinations on Japan, Korea and Vietnam". Frontiers of History in China, Volume 2, Issue 4, pp. 493–512.
- 1 2 Ko 2017.
- ↑ حوالي جي چڪ: Invalid
<ref>tag; no text was provided for refs namedTeng - ↑ Bodde, Derk, Chinese Ideas in the West. Committee on Asiatic Studies in American Education
- ↑ Kaplan, R. M. & Saccuzzo, D. P. (2009) Psychological Testing Belmont, CA: Wadsworth.
- ↑ The College Board (2003). "A Brief History of the Advanced Placement Program" (PDF). اصل نسخو (PDF) مان 2009-02-05 تي محفوظ ڪيل. 2009-01-29 تي حاصل ڪيل.