اسٽاڪھوم سنڊروم

اسٽاڪهوم سنڊروم (Stockholm syndrome) هڪ تجويز ڪيل نفسياتي حالت آهي، جنهن ذريعي اها وضاحت ڪرڻ جي ڪوشش ڪئي ويندي آهي ته ڇو ڪجهه حالتن ۾ يرغمال بڻيل ماڻهو پنهنجي اغوا ڪندڙن يا قيد ڪندڙن سان نفسياتي لڳاءُ يا همدردي پيدا ڪري وٺندا آهن.^[1]^[2] هن جو نالو 1973ع ۾ سوئيڊن جي گاديءَ واري هنڌ اسٽاڪهوم ۾ هڪ بئنڪ ڦر جي ڪوشش تان رکيو ويو آهي، جنهن ۾ چار ماڻهو يرغمال بڻيا هئا، پر بعد ۾ انهن ڦورن جي خلاف گواهي ڏيڻ کان انڪار ڪري ڇڏيو هو. اسٽاڪهوم سنڊروم کي ڪڏهن به "ذهني بيمارين جي تشخيصي ۽ شمارياتي مينوئل" (DSM) ۾ شامل ناهي ڪيو ويو، جيڪو نفسياتي بيمارين جي تشخيص لاءِ هڪ مستند گائيڊ سمجهيو ويندو آهي. ان جو سبب هن موضوع تي علمي تحقيق جي کوٽ ۽ اهڙن ثبوتن جو وڌڻ آهي جيڪي هن حالت جي قانوني حيثيت تي سوال اٿارين ٿا.^[3]

پسمنظر

اصل مضمون جي لاءِ ڏسو Norrmalmstorg robbery

1973ع ۾، جان ايرڪ اولسن (Jan-Erik Olsson) اسٽاڪهوم جي هڪ وڏي بئنڪ "ڪريڊٽ بئنڪن" ۾ ڦر جي ناڪام ڪوشش دوران چئن ملازمن کي يرغمال بڻائي ورتو. هن پنهنجي دوست ڪلارڪ اولوفسن کي جيل مان آزاد ڪرائي پاڻ سان گڏ رکڻ جو مطالبو ڪيو. انهن يرغمالين کي ڇهن ڏينهن تائين بئنڪ جي هڪ توري (Vault) ۾ قيد رکيو ويو. نيلز بيجروٽ (Nils Bejerot)، جيڪو هڪ سوئيڊش ڏوهن جو ماهر (ڪرمنالوجسٽ) ۽ نفسياتي ماهر هو، تنهن هي اصطلاح پهرين دفعي استعمال ڪيو. هن جو خيال هو ته يرغمالين جي ذهني حالت انهن جي قيد ڪندڙن پاران ڪيل "ذهني ڌوئڻ" (Brainwashing) جو نتيجو هئي.^[3] پر حقيقت اها آهي ته بيجروٽ ان واقعي دوران يا بعد ۾ ڪڏهن به يرغمالين سان نه مليو هو ۽ نه ئي انهن سان ڳالهايو هو. يرغمال بڻيلن مان هڪ عورت، ڪرسٽن اينمارڪ، بعد ۾ اختيارين تي سخت تنقيد ڪئي. هن جو چوڻ هو ته پوليس جي لاپرواهي ۽ حڪومت جي رويي سبب انهن جي جانين کي وڌيڪ خطرو هو. هن وضاحت ڪئي ته هوءَ ڦورن کان وڌيڪ پوليس جي غير ذميوارانه ڪارروائيءَ کان ڊنل هئي.^[4]

علامتون ۽ رويو

اسٽاڪهوم سنڊروم کي هڪ عجيب يا تضاد واري حالت سمجهيو ويندو آهي، ڇاڪاڻ ته هن ۾ يرغمال بڻيل شخص پنهنجي دشمن يا قيد ڪندڙ لاءِ همدردي محسوس ڪندو آهي. ان جي بنيادي علامتي سڃاڻپ هيٺين نقطن مان ٿئي ٿي:^[5]

يرغمال بڻيلن جي قانون نافذ ڪندڙ ادارن ۽ اختيارين بابت ناڪاري راءِ.
يرغمال بڻيلن جا پنهنجي قيد ڪندڙن لاءِ هاڪاري جذبات.
قيد ڪندڙن پاران به يرغمالين لاءِ نرمي يا هاڪاري جذبات جو اظهار.

گهڻا نفسياتي ماهر سمجهن ٿا ته هي ڪنهن الڳ بيماريءَ بدران "ٽراما بانڊنگ" (Trauma bonding) يا "پوسٽ ٽراميٽڪ اسٽريس ڊس آرڊر" (PTSD) جي هڪ شڪل ٿي سگهي ٿي.^[3]

جائزي جا خيال

مختلف تحقيقاتي رپورٽن مطابق، هي هڪ انتهائي ناياب واقعو آهي. ايف بي آئي (FBI) جي 1999ع جي هڪ رپورٽ مطابق، 1200 کان وڌيڪ اغوا جي واقعن مان صرف 8 سيڪڙو متاثرين ۾ اهڙي ڪيفيت جا نشان مليا.^[6] ڊاڪٽر ايلن ويڊ (Allan Wade) جهڙن ماهرن جو خيال آهي ته "اسٽاڪهوم سنڊروم" جو اصطلاح اڪثر ڪري عورتن يا متاثرين جي آواز کي دٻائڻ لاءِ استعمال ڪيو ويندو آهي، جيڪي ادارن جي غلط رويي خلاف ڳالهائيندا آهن.

لاڳاپيل ٻيون حالتون

ليما سنڊروم (Lima syndrome): هي اسٽاڪهوم سنڊروم جي ابتڙ حالت آهي، جنهن ۾ اغوا ڪندڙ پاڻ پنهنجي يرغمالين سان همدردي محسوس ڪرڻ لڳندو آهي.^[7]
لنڊن سنڊروم (London syndrome): جڏهن يرغمال بڻيل شخص قيد ڪندڙن سان بحث ڪري يا انهن جي نافرماني ڪري انهن جي دشمني يا ڪاوڙ کي دعوت ڏيندو آهي.

پڻ ڏسو

حوالا

↑ King, David (2020). Six Days in August: The Story of Stockholm Syndrome (انگريزي ۾). W.W. Norton. ISBN 978-0-393-63508-9.
↑ Jameson, Celia (2010). "The Short Step From Love to Hypnosis: A Reconsideration of the Stockholm Syndrome". Journal for Cultural Research 14 (4): 337–355. doi:10.1080/10.1080/14797581003765309.
1 2 3 Adorjan, Michael; Christensen, Tony; Kelly, Benjamin; Pawluch, Dorothy (2012). "Stockholm Syndrome as Vernacular Resource". The Sociological Quarterly 53 (3): 454–474. doi:10.1111/j.1533-8525.2012.01241.x.
↑ "What is Stockholm syndrome?". BBC News (برطانوي انگريزي ۾). 2013-08-21. 2023-09-05 تي حاصل ڪيل.
↑ Russell Palarea; Michael G. Gelles; Kirk L. Rowe (23 July 2012). "11". ۾ Kennedy, Carrie H.; Zillmer, Eric A. (مرتب). Military Psychology: Clinical and Operational Applications (book) (انگريزي ۾) (2 ڇاپو). New York: Guilford Press. ص. 286–287. ISBN 978-1-4625-0656-9. 1 November 2025 تي حاصل ڪيل.
↑ حوالي جي چڪ: Invalid <ref> tag; no text was provided for refs named "FBI-1999".
↑ Lama, Abraham (10 July 1996). "Peru: Tale of a Kidnapping – from Stockholm to Lima Syndrome". Inter Press Service.

[1] King, David (2020). Six Days in August: The Story of Stockholm Syndrome (انگريزي ۾). W.W. Norton. ISBN 978-0-393-63508-9.

[Jameson-2] Jameson, Celia (2010). "The Short Step From Love to Hypnosis: A Reconsideration of the Stockholm Syndrome". Journal for Cultural Research 14 (4): 337–355. doi:10.1080/10.1080/14797581003765309.

[Adorjan_2012-3] 1 2 3 Adorjan, Michael; Christensen, Tony; Kelly, Benjamin; Pawluch, Dorothy (2012). "Stockholm Syndrome as Vernacular Resource". The Sociological Quarterly 53 (3): 454–474. doi:10.1111/j.1533-8525.2012.01241.x.

[:1-4] "What is Stockholm syndrome?". BBC News (برطانوي انگريزي ۾). 2013-08-21. 2023-09-05 تي حاصل ڪيل.

[milpsych-5] Russell Palarea; Michael G. Gelles; Kirk L. Rowe (23 July 2012). "11". ۾ Kennedy, Carrie H.; Zillmer, Eric A. (مرتب). Military Psychology: Clinical and Operational Applications (book) (انگريزي ۾) (2 ڇاپو). New York: Guilford Press. ص. 286–287. ISBN 978-1-4625-0656-9. 1 November 2025 تي حاصل ڪيل.

[FBI-1999-6] حوالي جي چڪ: Invalid <ref> tag; no text was provided for refs named "FBI-1999".

[7] Lama, Abraham (10 July 1996). "Peru: Tale of a Kidnapping – from Stockholm to Lima Syndrome". Inter Press Service.

[1]

[2]

[3]

[4]

[5]

[6]

[7]