ارافورا سمنڊ

ارافرا سمنڊ
Arafura Sea
ارافرا سمنڊ; Arafura Sea
	لوڪيشن
	نقشو
مقام	اولهائين پيسفڪ سمنڊ، اوشينيا
پاڻي جو قسم	سمنڊ
سامونڊي طاس	آسٽريليا ، انڊونيشيا ۽ پاپوا نيو گني
وڌ کان وڌ ڊيگھ	1,694 ڪلوميٽر
وڌ کان وڌ ويڪر	605 ڪلوميٽر
سطحي پکيڙ	10,24,000 چورس ڪلوميٽر
ٻيٽ	آرو ٻيٽ، ڪروڪر ٻيٽ، گولبرن ٻيٽ، تنمبر ٻيٽ، هارورڊ ٻيٽ
حوالا

ارافورا سمنڊ (Arafura Sea)، جن کي ارافورو سمنڊ (Arafuro Sea) به چيو ويندو آهي، اولهه پيسفڪ سمنڊ ۾ "مالائي ٻيٽن" جي ڏکڻ اوڀر ۾ واقع آهي، ^[2] جيڪو آسٽريليا ۽ نيو گني جي اولهائين حصي، جن کي پاپوا پڻ سڏيو ويندو آهي ۽ نيو گني ٻيٽ جو انڊونيشيائي حصو آهي، جي وچ ۾ براعظمي شيلف تي پکڙيل آهي.

نالو

"ارافورا سمنڊ" نالي جو يورپي استعمال گهٽ ۾ گهٽ 1663ع کان شروع ٿئي ٿو، جڏهن "جان بلايو" پنهنجي ايسٽ انڊيز جي ڀتين جي نقشي، آرڪيپيلاگس اورينٽليس، سيو ايشياٽڪس، تي متن ۾ رڪارڊ ڪيو ته "ملاڪا جا اندروني رهواسي پاڻ کي "الفوريس" سڏين ٿا."^[3]

اهو نالو جارج ونڊسر ارل جي 1837ع جي آرافورا سمنڊ لاءِ سيلنگ ڊائريڪشنز ۾ پڻ ظاهر ٿيو، جيڪو هن رائل هالينڊ نيوي جي ليفٽيننٽ ڪولف ۽ موڊيرا جي داستانن مان مرتب ڪيو هو.^[4]

جيتوڻيڪ اهو تجويز ڪيو ويو آهي ته ارافورا پرتگالي ٻولي جي لفظ "الفورس" مان نڪتل آهي، جن جو معنيٰ "آزاد ماڻهو" آهي، اهو وڌيڪ امڪان لڳي ٿو ته سمنڊ جو نالو "هارافورا" جي نالي تي رکيو ويو آهي، جيڪا ملاڪا انڊونيشيا جي حصي ۾ "جبل جي ماڻهن" جو مقامي نالو آهي، جيڪو سال 1830ع ۾ ليفٽيننٽ ڪولف ۽ موڊيرا پاران رڪارڊ ڪيل وضاحت هئي.^[4]

ٿامس فوريسٽ سال 1775ع ۾ مولوڪا (ملاڪا ٻيٽ) ذريعي سفر ڪيو ۽ دستاويز ڪيو ته اهڙا ماڻهو هئا جيڪي پاڻ کي "هارافورا" سڏيندا هئا، نيو گني جي اولهه واري ڪناري تي، "پاپواس" جي ماتحت رهندا هئا. هن ميگينڊانو (منڊاناؤ) ۾ پڻ انهن جي موجودگي جي رپورٽ ڏني. ^[5] جاگرافيدان، ڪونراڊ مالٽي-برون 1804ع ۾ "هارافوراز" جي نسل جي فوريسٽ جي رپورٽن کي ورجايو ^[6] ۽ بورنيو کي انهن هنڌن جي فهرست ۾ شامل ڪيو جتي اها گروهه آباد هو.^[7] نسليات جو ماهر، جيمز سي. پرچارڊ "هارفوراز" کي سر شڪاري طور بيان ڪيو.^[8] جان ڪولٽر، سال 1835ع ۾ ڏکڻ اولهه نيو گني جي اندروني حصي ۾ رهائش جي پنهنجي بيان ۾، اتي جي قبائلي ماڻهن کي "هورافورا" سڏيو ۽ اهو تاثر ڏنو ته پاپوا ۽ هورافورا نيو گني ۾ ٻه الڳ گروهه هئا.^[9]

اي.جي. وان ڊيرآ جي سال 1939ع جي ٽوپونيمڪ ڊڪشنري، جيڪا تازو ڊچ نيشنل آرڪائيوز ۾ ٻيهر دريافت ڪئي وئي آهي، ۾ سمنڊ جي نالي جي وضاحت آهي: "مولوڪاس جا رهواسي پاڻ کي 'هارافوراس' سڏيندا هئا، جنهن جو ترجمو "انڪ-انڪ گنونگ" آهي، جنهن جي معنيٰ "جبل جا ٻار" آهي."

جاگرافي

آرافورا سمنڊ ڏکڻ ۾ آسٽريليا جي اترين ساحل، اولهه ۾ تيمور سمنڊ، اتر اولهه ۾ بانڊا ۽ سيرام سمنڊ ۽ اوڀر ۾ ٽورس اسٽريٽ سان لڳل آهي. ٽورس اسٽريٽ جي بلڪل پار، وڌيڪ اوڀر ۾ ڪورل سمنڊ آهي. آرافورا سمنڊ 1,694 ڪلوميٽر ڊگهو ۽ 605 ڪلوميٽر ويڪرو آهي. سمنڊ جي کوٽائي اڪثر هنڌن تي 50 کان 80 ميٽر آهي. اولهه ۾ کوٽائي وڌندي رهي ٿي.

سمنڊ آرافورا شيلف جي مٿان آهي، جيڪو سئهول شيلف جو هڪ حصو آهي. جڏهن آخري برفاني وڌ ۾ وڌ دوران سمنڊ جي سطح گهٽ هئي، آرافورا شيلف، ڪارپينٽيريا جي نار ۽ ٽورس اسٽريٽ هڪ وڏو، فليٽ، زميني پل ٺاهيو، جيڪو آسٽريليا ۽ نيو گني کي ڳنڍيو ۽ ايشيا کان آسٽريليا ڏانهن انسانن جي لڏپلاڻ کي آسان بڻايو. گڏيل زميني ماس سئهول کنڊ ٺاهيو هو.

حدون

انٽرنيشنل هائيڊروگرافڪ آرگنائيزيشن (IHO) ارافورا سمنڊ کي اوڀر هندستاني ٻيٽن جي پاڻي جي ذخيرن مان هڪ جي طور تي درجه بندي ڪري ٿي. آرگنائيزيشن ان جون حدون هن ريت بيان ڪري ٿي:^[10]

اتر ۾ سيرام سمنڊ جي ڏکڻ اوڀر حد ڪيروفا، نيو گني کان، ادي ٻيٽ جي ڏکڻ اوڀر انتها تائين، اتان کان ٽي جي. بورانگ تائين، نوئيهو ٽجوٽ جي اترئين نقطي ڪائي بيسار [Kai Besar] (5°17′S 133°09′E / 5.283°S 133.150°E / -5.283; 133.150)] ۽ باندا سمنڊ جي اوڀر واري حد [ٽي جي. بورانگ کان، نوئيهو ٽجوٽ جي اترئين نقطي، هن ٻيٽ ذريعي ان جي ڏاکڻي نقطي تائين، اتان کان فورڊاٽا جي اتر اوڀر نقطي تائين هڪ لڪير، هن ٻيٽ ذريعي ۽ لارات جي اتر اوڀر نقطي تائين، تنيمبر ٻيٽ (7°06′S 131°55′E / 7.100°S 131.917°E / -7.100; 131.917) جمدينا [يامدينا] ٻيٽ جي اوڀر ساحل کان ان جي ڏاکڻي نقطي تائين، اتان کان انگارماسا کان سيلارو جي اترئين نقطي تائين ۽ هن ٻيٽ ذريعي ٽي جي ارو اويسو تائين ان جي ڏاکڻي نقطي (8°21′S 130°45′E / 8.350°S 130.750°E / -8.350; 130.750) تائين.

اوڀر ۾. نيو گني جو ڏکڻ اولهه ساحل ڪاروفا ('27°133 اوڀر) کان بينسباڪ ندي ('01°141 اوڀر) جي داخلا تائين ۽ اتان کان يارڪ جزيره نما، آسٽريليا جي اتر اولهه انتها (11°05′S 142°03′E / 11.083°S 142.050°E / -11.083; 142.050) تائين هڪ لڪير.

ڏکڻ ۾. آسٽريليا جي اتر سامونڊي ڪناري سان يارڪ جزيري نما جي اتر اولهه انتها کان ڪيپ ڊان (11°19′S 131°46′E / 11.317°S 131.767°E / -11.317; 131.767) تائين.

اولهه ۾. ڪيپ ڊان کان تنجونگ آرو اويسو تائين هڪ لڪير، سيلارو، تنمبر ٻيٽ جو ڏاکڻي نقطو.

ماهيگيري

ارافورا سمنڊ، خاص طور تي جهينگا ۽ ڊيمرسل مڇين لاءِ، هڪ امير مڇي مارڻ جو وسيلو آهي. معاشي طور تي اهم نسلن ۾ بارامونڊي، گروپر، پينائيڊ جهينگا، ۽ نيمپٽيريڊي مڇيون شامل آهن.

هڪ اهڙي وقت ۾ جڏهن دنيا ۾ ڪيترائي سامونڊي ماحولياتي نظام ۽ مڇي جا ذخيرا گهٽجي رهيا آهن يا ختم ٿي رهيا آهن، ارافورا سمنڊ ڌرتيءَ تي امير ترين سامونڊي مڇي مارڻ جي جاء طور تي نمايان آهي.^[11] تنهن هوندي به، ارافورا جا قدرتي وسيلا غير قانوني، غير رپورٽ ٿيل ۽ غير منظم مڇي مارڻ جي سرگرمين جي ڪري وڌندڙ دٻاءُ هيٺ آهن.

ارافورا ۽ تيمور سمنڊ جي ماهرن جو فورم (ATSEF) 2002ع ۾ قائم ڪيو ويو ته جيئن انهن سمنڊن جي اقتصادي ۽ ماحولياتي طور تي پائيدار انتظام کي فروغ ڏئي سگهجي.^[12]^[13]

پڻ ڏسو

وڪيميڊيا العام ۾ سان لاڳاپيل ميڊيا ارافورا سمنڊ.

حوالا

↑ Arafura Sea: OS (Oceans). National Geospatial-Intelligence Agency, Bethesda, MD, US.
1 2 "Arafura Sea". Encyclopædia Britannica.
↑ Joan Blaeu Archipelagus Orientalis, sive Asiaticus Apud Ioannem Blaeu Published: Amsterdam Apud Joannem Blaeu, 1663
1 2 Earl, George Windsor; Kolff, D. H.; Modera, Justin (1837). "Sailing directions for the Arafura Sea". Hydrographic Office, London.
↑ Captain Thomas Forrest, A Voyage to New Guinea, and the Moluccas, from Balambangan: &c. (Dublin, 1779).
↑ Edme Mentelle & Malte Brun, Géographie mathématique, physique et politique de toutes les parties du monde, &c., vol. XII (Paris, Henry Tardieu & Laporte, 1804), pages 400, 597.
↑ M. Malte-Brun, Universal Geography, or a Description of All the Parts of the World on a New Plan, &c., vol. III (Edinburgh, Adam Black, 1822).
↑ James Clowes Prichard, Researches into the Physical History of Man (London, J. & A. Arch, 1813), page 307.
↑ John Coulter, M.D., Adventures on the Western Coast of South America and the Interior of California: including a narrative of incidents at the Kingsmill Islands, New Ireland, New Britain, New Guinea, and other islands in the Pacific Ocean; &c., vol. II (London, Longmans, 1847), chapters 11—16.
↑ "Limits of Oceans and Seas, 3rd edition" (PDF). International Hydrographic Organization. 1953. ص. 27–28. اصل نسخو (PDF) مان 8 October 2011 تي محفوظ ڪيل. 28 December 2020 تي حاصل ڪيل.
↑ Biophysical Profile of the Arafura and Timor Seas.
↑ Arafura and Timor Seas Expert Forum (ATSEF)
↑ "The Arafura and Timor Seas Ecosystem Action Program (ATSEA)". اصل نسخو مان 2018-08-23 تي محفوظ ڪيل. 2018-08-23 تي حاصل ڪيل.

ٻاهريان ڳنڍڻا

[1] Arafura Sea: OS (Oceans). National Geospatial-Intelligence Agency, Bethesda, MD, US.

[E-2] 1 2 "Arafura Sea". Encyclopædia Britannica.

[3] Joan Blaeu Archipelagus Orientalis, sive Asiaticus Apud Ioannem Blaeu Published: Amsterdam Apud Joannem Blaeu, 1663

[earl-4] 1 2 Earl, George Windsor; Kolff, D. H.; Modera, Justin (1837). "Sailing directions for the Arafura Sea". Hydrographic Office, London.

[5] Captain Thomas Forrest, A Voyage to New Guinea, and the Moluccas, from Balambangan: &c. (Dublin, 1779).

[6] Edme Mentelle & Malte Brun, Géographie mathématique, physique et politique de toutes les parties du monde, &c., vol. XII (Paris, Henry Tardieu & Laporte, 1804), pages 400, 597.

[7] M. Malte-Brun, Universal Geography, or a Description of All the Parts of the World on a New Plan, &c., vol. III (Edinburgh, Adam Black, 1822).

[8] James Clowes Prichard, Researches into the Physical History of Man (London, J. & A. Arch, 1813), page 307.

[9] John Coulter, M.D., Adventures on the Western Coast of South America and the Interior of California: including a narrative of incidents at the Kingsmill Islands, New Ireland, New Britain, New Guinea, and other islands in the Pacific Ocean; &c., vol. II (London, Longmans, 1847), chapters 11—16.

[10] "Limits of Oceans and Seas, 3rd edition" (PDF). International Hydrographic Organization. 1953. ص. 27–28. اصل نسخو (PDF) مان 8 October 2011 تي محفوظ ڪيل. 28 December 2020 تي حاصل ڪيل.

[11] Biophysical Profile of the Arafura and Timor Seas.

[12] Arafura and Timor Seas Expert Forum (ATSEF)

[13] "The Arafura and Timor Seas Ecosystem Action Program (ATSEA)". اصل نسخو مان 2018-08-23 تي محفوظ ڪيل. 2018-08-23 تي حاصل ڪيل.

[1]

[2]

[3]

[4]

[5]

[6]

[7]

[8]

[9]

[10]

[11]

[12]

[13]