مواد ڏانھن هلو

اتر وزيرستان ضلعو

کليل ڄاڻ چيڪلي، وڪيپيڊيا مان
"North Waziristan" ھتي ريڊائريڪٽ ٿئي ٿو. For the agency, see North Waziristan Agency.
اتر وزيرستان ضلعو
North Waziristan District

ضلع شمالی وزیرستان
شمالي وزیرستان ولسوالۍ‎
ضلعو
مٿي: شوال وادي
هيٺ: مير علي بازار ۾ هڪ گهٽي
خيبر پختونخوا ۾ اتر وزيرستان ضلعو (ڳاڙهي رنگ ۾)
خيبر پختونخوا ۾ اتر وزيرستان ضلعو (ڳاڙهي رنگ ۾)
Coordinates: 32°58′54″N 70°08′00″E / 32.98161274532541°N 70.13333546791706°E / 32.98161274532541; 70.13333546791706
ملڪ پاڪستان
صوبو خيبرپختونخوا
ڊويزنبنون ڊويزن
قائم ٿيل1910 (وفاق جي انتظام هيٺ قبائلي علائقن جي ايجنسي جي طور تي)
هيڊ ڪوارٽرميرانشاهه
تحصيلن جو تعداد9
حڪومت
• طرزضلعي انتظاميه
• ميئرN/A
• ڊپٽي ڪمشنرمنظور احمد آفريدي
• ضلعي پوليس آفيسرفرحان خان (بي پي ايس-18 پي ايس پي)
ايراضي
• ضلعو4,707 چورس ڪلوميٽر (1,817 چورس ميل)
آبادي
• ڪل6,93,137
• ڪثافتauto في چورس ڪلوميٽر
• شهري
4131 (0.60%)
• ٻهراڙي
689,201
Literacy
وقتي علائقوUTC+5 (PST)
مکيه ٻوليپشتو
ويب سائيٽnorthwaziristan.kp.gov.pk

اتر وزيرستان ضلعو (پشتو: شمالي وزیرستان ولسوالۍ، اردو: ضلع شمالی وزیرستان) پاڪستان جي خيبر پختونخوا صوبي ۾ بنون ڊويزن جو هڪ ضلعو آهي. اهو وزيرستان، افغانستان سان ملندڙ، اتر اولهه پاڪستان جو هڪ جبل وارو علائقو، جو اتريون حصو آهي ۽ 4,707 چورس ڪلوميٽر (1817 چورس ميل) تي پکڙيل آهي.[4] اتر وزيرستان جو گاديءَ جو هنڌ ميرانشاهه آهي.[5]

جائزو ۽ تاريخ

[سنواريو]

اتر وزيرستان خيبر پختونخوا جي اولهه ۽ ڏکڻ اولهه واري علائقي تي مشتمل آهي جيڪو اتر ۾ ڪرم ندي (ٽوچي) ۽ ڏکڻ ۾ گومل ندي جي وچ ۾ آهي. ميران شاهه اتر وزيرستان جو ضلعي هيڊ ڪوارٽر آهي. بنون شهر فوري طور تي اوڀر ۾ واقع آهي، جڏهن ته سرحد جي افغان پاسي سڀ کان وڏو شهر خوست آهي.

اتر وزيرستان ٽن سب ڊويزنن ميرعلي، ميران شاهه ۽ رزمڪ ۾ ورهايل آهي. ٽنهي سب ڊويزنن کي وڌيڪ نو تعلقن: دته خيل، دوسالي، گهاريوم، غلام خان، مير علي، ميران شاهه، رزمڪ، شيوا، اسپن وام تعلقن ۾ ورهايو ويو آهي.[6]

برطانوي راج (1894-1947)

[سنواريو]

برطانوي 1894 ۾ وزيرستان ۾ داخل ٿيا. 1894-95 ۾ برطانوي فوجي آپريشن کان پوءِ، وزيرستان کي ٻن "ايجنسين"، اتر وزيرستان ۽ ڏکڻ وزيرستان ۾ ورهايو ويو. [7] ٻنهي حصن ۾ ڪافي مختلف خاصيتون آهن، جيتوڻيڪ ٻئي قبيلا وزير قبيلي جا ذيلي گروپ آهن، جن جي نالي تي هن علائقي جو نالو رکيو ويو آهي.[8]

دهشتگردي جي خلاف جنگ

[سنواريو]

2014 ۾، آپريشن ضرب عضب جي نتيجي ۾ اتر وزيرستان مان لڳ ڀڳ 98,640 ماڻهن جي اندروني طور تي بي گھر ٿيڻ جي رپورٽ ڪئي وئي، جيڪو پاڪ-افغان سرحد تي پاڪستاني فوج پاران شروع ڪيل شدت پسند انتهاپسندن خلاف هڪ فوجي ڪارروائي هئي.[9][10]

ضلعي جو قيام

[سنواريو]

2018 ۾ پاڪستان جي پارليامينٽ جي منظوري کان پوءِ، پاڪستان جا وفاق جي انتظام هيٺ قبائلي علائقا خيبر پختونخوا صوبي ۾ ضم ڪيا ويا، اڳوڻي اتر وزيرستان ايجنسي (جيڪا فاٽا جو حصو هئي) پوءِ هڪ ضلعو بڻجي وئي.[11][12][13]

انتظاميه

[سنواريو]

اتر وزيرستان ضلعو هن وقت نو تحصيلن ۾ ورهايل آهي.[14][15][16]

تحصيل علائقو

(km²)[17]

 آبادي

(2023)

 کثافت

(ppl/km²)

(2023)

 خواندگي جي شرح

(2023)[18]

 يونين ڪائونسلون
دته خيل 1,807 92,196 100.53 30.63%
دوسالي 250 50,524 100.29 33.02%
گهاريوم 320 18,931 102.01 17.74%
غلام خان 191 31,015 99.33 8.44%
مير علي 605 229,647 107.7 38.31%
ميران شاهه 402 123,317 102.02 36.53%
رزمڪ 191 49,367 134.63 26.62%
شيوا 393 44,126 112.28 38.36%
اسپن وام 548 54,209 99.82 23.47%

صوبائي اسيمبلي

[سنواريو]
صوبائي اسيمبلي جو ميمبرپارٽي الحاقتڪسال
محمد اقبال خانپاڪستان تحريڪ انصافپي ڪي-111 اتر وزيرستان-I2018
مير ڪلام وزيرآزادپي ڪي-112 اتر وزيرستان-II

آباديات

[سنواريو]
Historical population
YearPop.±% p.a.
1951 128,235—    
1961 159,470+2.20%
1972 250,663+4.20%
1981 238,910−0.53%
1998 361,246+2.46%
2017 540,546+2.14%
2023 693,332+4.24%
ذريعات:[19][20]

سال 2023ع جي مردم شماري جي مطابق، اتر وزيرستان ضلعي ۾ 99,595 گهر ۽ آبادي 6,93,332 آهي. [21] ضلعي ۾ جنس جو تناسب 104.71 مردن کان 100 عورتن جو آهي[21] ۽ خواندگي جي شرح %32.82 (مردن لاءِ %46.94 ۽ عورتن لاءِ %18.03) آهي. 2,54,259 (سروي ڪيل آبادي جو %36.68) 10 سالن کان گهٽ عمر وارا آهن. 4,131 (%0.60) شهري علائقن ۾ رهن ٿا.[2] [21] ضلعي ۾ 2,170 (%0.31) ماڻهو مذهبي اقليتن مان، خاص طور تي عيسائي هئا.[21] پشتو غالب ٻولي هئي، جيڪا آبادي جو %99.66 ڳالهائي ٿو.[22]

کان کني

[سنواريو]

علائقي ۾ هيٺيان معدنيات مليا آهن:

  • Copper بويا ۾ آتش فشانن سان لاڳاپيل ٽامو[23]

قابل ذڪر ماڻهو

[سنواريو]
  • ارسلا خان، پاڪستاني سياستدان
  • محمد وسيم، پاڪستاني ڪرڪٽر
  • محسن داور، پاڪستاني سياستدان
  • فقير ايپي، پشتون فريڊم فائٽر
  • گيلامان وزير، پشتو شاعر
  • مير ڪلام، پاڪستاني سياستدان

دلچسپي جا هنڌ

[سنواريو]

ميران شاهه اتر وزيرستان ضلعي جو هيڊ ڪوارٽر آهي، اهو بنون ۽ ضلعي جي ٻين اهم هنڌن سان ٺهيل رستن سان ڳنڍيل آهي. هن شهر ۾ ايجنسي جي سڀني سرڪاري کاتن جا آفيس آهن ۽ علائقي جي ماڻهن لاءِ مارڪيٽ سينٽر طور پڻ ڪم ڪري ٿو.

رزمڪ ۽ شوال واديون ٻئي مقامي وزيرستانين لاءِ سمر ريسارٽ ۽ سياحن لاءِ خوبصورت سياحتي هنڌ آهن، هر سال هزارين سياح هتي ايندا آهن.

رزمڪ ڪيڊٽ ڪاليج ملڪ جي مشهور ۽ تاريخي تعليمي ادارن مان هڪ آهي ۽ ملڪ جي ڪنڊ ڪڙڇ مان شاگرد هتي پڙهڻ لاءِ ايندا آهن.[24]

وزيرستان جا قبيلا

[سنواريو]

وزير ۽ داوڙ قبيلا ھتان جا وڏا قبيلا شمار ٿين ٿا.

پڻ ڏسو

[سنواريو]

حوالا

[سنواريو]
  1. ↑ "District North Waziristan". Department of Local Government, Government of Khyber Pakhtunkhwa. 11 February 2022 تي حاصل ڪيل.
  2. 1 2 "7th Population and Housing Census - Detailed Results: Table 1" (PDF). www.pbscensus.gov.pk. Pakistan Bureau of Statistics.
  3. ↑ "Literacy rate, enrolments, and out-of-school population by sex and rural/urban, CENSUS-2023, KPK" (PDF).
  4. ↑ District Administration North Waziristan - Khyber Pakhtunkwha Open Data Portal, اصل نسخو مان 2025-11-18 تي محفوظ ڪيل, 2026-06-07 تي حاصل ڪيل
  5. ↑ North Waziristan District Profile, اصل نسخو مان 2025-12-08 تي محفوظ ڪيل, 2026-06-07 تي حاصل ڪيل
  6. ↑ "DISTRICT AND TEHSIL LEVEL POPULATION SUMMARY WITH REGION BREAKUP – North Waziristan" (PDF). pbscensus.gov.pk. اصل نسخو (PDF) مان 26 March 2018 تي محفوظ ڪيل. 2018-07-06 تي حاصل ڪيل.
  7. ↑ "Assessment Report: North Waziristan Agency IDP's - Pakistan | ReliefWeb". reliefweb.int (انگريزي ۾). 2022-07-24 تي حاصل ڪيل.
  8. ↑ Tribe: Ahmadzai Wazir. Naval Postgraduate School. http://www.nps.edu/programs/ccs/Docs/Pakistan/Tribes/Ahmadzai_Wazir.pdf.
  9. ↑ Sherazi, Zahir Shah (2014-07-08). "North Waziristan IDPs figure reaches 800,000". Dawn (انگريزي ۾). 2022-07-24 تي حاصل ڪيل.
  10. ↑ "Air raids flatten 5 militant hideouts". The Express Tribune. 14 July 2014. محفوظ ڪيل مان اصل نسخي کان 15 July 2014 تي محفوظ ڪيل. 14 July 2014 تي حاصل ڪيل.
  11. ↑ "President signs Fata-KP merger bill into law". The Nation (آمريڪي انگريزي ۾). 2018-06-01. 2018-07-06 تي حاصل ڪيل.
  12. ↑ Wasim, Amir (2018-05-24). "National Assembly green-lights Fata-KP merger by passing 'historic' bill". Dawn (انگريزي ۾). 2022-07-24 تي حاصل ڪيل.
  13. ↑ Sirmed, Marvi (29 May 2018). "For FATA residents, the good news may be short-lived – Daily Times". Daily Times. 30 May 2018 تي حاصل ڪيل.
  14. ↑ "DISTRICT AND TEHSIL LEVEL POPULATION SUMMARY WITH REGION BREAKUP [PDF]" (PDF). pbscensus.gov.pk. 2018-01-03. اصل نسخو (PDF) مان 26 March 2018 تي محفوظ ڪيل. 2018-03-25 تي حاصل ڪيل.
  15. ↑ "District North Waziristan". Local Government, Elections and Rural Development Department (آمريڪي انگريزي ۾). 2022-07-24 تي حاصل ڪيل.
  16. ↑ "Assessment Report: North Waziristan Agency IDP's - Pakistan | ReliefWeb". reliefweb.int (انگريزي ۾). 2022-07-24 تي حاصل ڪيل.
  17. ↑ "TABLE 1 : AREA, POPULATION BY SEX, SEX RATIO, POPULATION DENSITY, URBAN POPULATION, HOUSEHOLD SIZE AND ANNUAL GROWTH RATE, CENSUS-2023, KPK" (PDF).
  18. ↑ "LITERACY RATE, ENROLMENT AND OUT OF SCHOOL POPULATION BY SEX AND RURAL/URBAN, CENSUS-2023, KPK" (PDF).
  19. ↑ "Population by administrative units 1951-1998" (PDF). Pakistan Bureau of Statistics.
  20. ↑ "Detailed results (Census 2023)". www.pbscensus.gov.pk. Pakistan Bureau of Statistics.
  21. 1 2 3 4 "7th Population and Housing Census - Detailed Results: Table 9" (PDF). Pakistan Bureau of Statistics.
  22. ↑ "7th Population and Housing Census - Detailed Results: Table 11" (PDF). Pakistan Bureau of Statistics.
  23. ↑ Nawazkahn, M. "PAKISTAN MINERAL DEVELOPMENT CORPORATION-FATA-DC PESHAWAR". Geological Report of Shinkai Copper Mineralization North Waziristan Agency. https://www.scribd.com/doc/14052388/copper-geological-report. Retrieved 19 October 2010.
  24. ↑ Yusufzai, Rahimullah. "24 FC soldiers die in N Waziristan suicide bombing". The Indonesian Embassy, Islamabad Pakistan. اصل نسخو مان 21 July 2011 تي محفوظ ڪيل. 19 October 2010 تي حاصل ڪيل.

خارجي لنڪس

[سنواريو]
  • Chisholm, Hugh, مرتب (1911). "Waziristan" . Encyclopædia Britannica. جلد 28 (11th ڇاپو). Cambridge University Press. ص. 435–436. This includes an Empire-centric view of the politics and demographics.
"https://sd.wikipedia.org/w/index.php?title=اتر_وزيرستان_ضلعو&oldid=386540" تان ورتل