آپريٽنگ سسٽم
| ترقي ڏيندڙ | مختلف (Microsoft, Google, Apple, etc.) |
|---|
آپريٽنگ سسٽم (Operating System - OS) هڪ سسٽم سافٽ ويئر آهي جيڪو ڪمپيوٽر جي هارڊويئر ۽ سافٽ ويئر وسيلن کي ڪنٽرول ڪري ٿو ۽ ڪمپيوٽر پروگرامن لاءِ عام خدمتون فراهم ڪري ٿو.
بنيادي ڪم
[سنواريو]آپريٽنگ سسٽم ڪمپيوٽر جي مختلف حصن جي وچ ۾ هڪ وچولي (Intermediary) طور ڪم ڪري ٿو:
- ميموري مئنيجمينٽ: ريم (RAM) ۽ اسٽوريج جي ورهاست کي سنڀالڻ.
- هارڊويئر ڪنٽرول: ان پٽ (مائوس، ڪيبورڊ) ۽ آئوٽ پٽ (مانيٽر، پرنٽر) ڊوائيسز جو انتظام ڪرڻ.
- ٽاسڪ شيڊيولنگ: وقت جي ورهاست (Time-sharing) ذريعي مختلف ڪمن کي هڪ ئي وقت هلائڻ لاءِ پروسيسر جو استعمال ترتيب ڏيڻ.
مارڪيٽ شيئر ۽ قسمن جي ورهاست (2025)
[سنواريو]نومبر 2025 جي انگن اکرن موجب، دنيا ۾ آپريٽنگ سسٽمز جي مقبوليت هيٺين ريت آهي:
| آپريٽنگ سسٽم | مارڪيٽ شيئر | استعمال جو قسم |
|---|---|---|
| اينڊرائيڊ (Android) | 38% | موبائيل ڊوائيسز |
| ونڊوز (Windows) | 33% | ڊيسڪ ٽاپ ڪمپيوٽر |
| آئي-او-ايس (iOS) | 15% | آئي فون ۽ آئي پيڊ |
| ميڪ-او-ايس (macOS) | 4% | ايپل ڪمپيوٽر |
| لينڪس (Linux) | 1% | سرور ۽ سپر ڪمپيوٽر |
خاص قسم جا آپريٽنگ سسٽم
[سنواريو]عام استعمال کان علاوه ڪجهه خاص مقصدن لاءِ به آپريٽنگ سسٽم موجود آهن:
- ايمبيڊڊ سسٽم (Embedded Systems): جيڪي واشنگ مشين، ڪارن يا ٻين اليڪٽرانڪ مشينن ۾ لڳل هوندا آهن.
- ريئل ٽائيم سسٽم (RTOS): جيڪي سيڪنڊن جي هزارين حصي ۾ جوابي ڪارروائي (Response) ڪرڻ جي صلاحيت رکن ٿا.
- سڪيورٽي فوڪسڊ OS: خاص طور تي حفاظتي قدمن لاءِ تيار ڪيل سسٽم.
انسٽاليشن جا طريقا
[سنواريو]ڪجهه آپريٽنگ سسٽم ڪمپيوٽر خريد ڪرڻ وقت پهرين ئي انسٽال ٿيل هوندا آهن (OEM)، جڏهن ته ڪجهه کي يو-ايس-بي (USB) يا لائيو سي-ڊي (Live CD) ذريعي سڌو سنئون هلائي سگهجي ٿو.