آسٽريليا جا اصلوڪا رھاڪو

آسٽريليا جا قديمي ماڻهو
Indigenous Australians
ڪل آبادي
	983,700 (2021 جي آدم شماري)
ٻوليون
	اڪثر انگريزي (آسٽريليائي انگريزي، ايبورجني انگريزي) اقليت: ايبورجني ٻوليون ٽورس اسٽريٽ ڪريول آسٽريليائي ڪريول
مذھبَ
	سيڪيولر يا ڪو به مذهب نه: 51%; مسيحيت: 41%; قديم ايبورجني مذهب: 1%;
لاڳاپيل نسلي گروھ
	پاپوان، ميلانيشين

آسٽريليا جا قديمي ماڻهو (Indigenous Australians) انهن مختلف گروپن تي مشتمل آهن جيڪي آسٽريليا جا اصلوڪا رهاڪو (Aboriginal Australians) آهن، ۽ انهن سان گڏ ٽورس اسٽريٽ آئي لينڊز (Torres Strait Islands) جا نسلي طور تي الڳ ماڻهو پڻ شامل آهن. انهن لاءِ "پهرين قومون" (First Nations) ۽ "پهرين آسٽريليائي" جا اصطلاح پڻ استعمال ٿيندا آهن. اڪثر قديمي ماڻهو پنهنجي مخصوص ثقافتي گروهه سان سڃاڻپ ڪرائڻ کي ترجيح ڏيندا آهن. 2021ع جي آدم شماري موجب، آسٽريليا ۾ تقريبن 10 لک (هڪ ملين) قديمي ماڻهو آهن، جيڪي ملڪ جي ڪل آبادي جو 3.8% آهن. انهن مان 92% ماڻهو ايبورجني (Aboriginal) طور سڃاڻپ ڪرائين ٿا، 4% ٽورس اسٽريٽ آئي لينڊر طور، ۽ 4% ٻنهي گروپن سان تعلق رکن ٿا.^[1]

تاريخي پسمنظر

ايبورجني ماڻهن جا ابا ڏاڏا تقريبن 50,000 کان 65,000 سال اڳ ڏکڻ اوڀر ايشيا کان سامونڊي رستن ۽ زميني پلن ذريعي آسٽريليا پهتا هئا. جڏهن ته ٽورس اسٽريٽ آئي لينڊر جا ابا ڏاڏا تقريبن 2,500 سال اڳ پاپوا نيوي گني کان آيا ۽ آسٽريليا جي اترين جزيرن تي آباد ٿيا.

برطانوي آبادڪاري (1788ع) کان اڳ، هنن جي آبادي جو اندازو 3 لک کان وٺي 30 لک تائين لڳايو ويو آهي.^[2] برطانوي نوآباديات کان پوءِ نين بيمارين، قتل عام ۽ وسيلن تي قبضي سبب انهن جي آبادي ۾ وڏي گهٽتائي آئي.

اصطلاح ۽ سڃاڻپ (Terminology)

لفظ "ايبورجنل" (Aboriginal) لاطيني لفظ ab origo مان نڪتل آهي، جنهن جي معنيٰ آهي "شروعات کان". 21هين صديءَ ۾، اهو ضروري سمجهيو وڃي ٿو ته انهن ماڻهن جي پنهنجي پسند جي اصطلاحن کي استعمال ڪيو وڃي.

First Nations (پهرين قومون): هي اصطلاح هاڻي وڌيڪ مقبول ٿي رهيو آهي.
Blak: هي اصطلاح 1991ع ۾ آرٽسٽ ڊيسٽني ڊيڪن متعارف ڪرايو هو، جيڪو "Black" مان 'c' هٽائي هڪ نئين سياسي ۽ ثقافتي سڃاڻپ کي ظاهر ڪري ٿو.

ايبورجني آسٽريليائي (Aboriginal Australians)

هي اصطلاح آسٽريليا جي مکيه سرزمين ۽ ان سان جڙيل جزيرن جي قديم ماڻهن لاءِ استعمال ٿئي ٿو. برطانوي آمد وقت، هتي 250 کان وڌيڪ ٻوليون ۽ سوين مختلف قبيلا موجود هئا.

ٽورس اسٽريٽ آئي لينڊر (Torres Strait Islanders)

هي ماڻهو ميلانيشين (Melanesian) نسل جا آهن ۽ آسٽريليا جي رياست ڪوئنزلينڊ جي اتر ۾ واقع جزيرن تي رهن ٿا. هي نسلي طور تي ايبورجني ماڻهن کان الڳ آهن.

ٽورس اسٽريٽ آئي لينڊر جي آباديءَ جي ورڇ.
اهي ماڻهو جيڪي ٻنهي گروپن سان تعلق رکن ٿا.
ٽورس اسٽريٽ آئي لينڊر جو اباڻو پسمنظر.

1 2 "Estimates of Aboriginal and Torres Strait Islander Australians". Australian Bureau of Statistics. June 2023. {{cite web}}: Missing or empty |url= (help)
↑ "The First Australians grew to a population of millions". The Conversation. {{cite web}}: Missing or empty |url= (help)

↑ آسٽريليا جي مجموعي آبادي جو 3.8%

حوالي جي چڪ: "lower-alpha" نالي جي حوالن جي لاءِ ٽيگ <ref> آهن، پر لاڳاپيل ٽيگ <references group="lower-alpha"/> نہ مليو

[auto1-1] 1 2 "Estimates of Aboriginal and Torres Strait Islander Australians". Australian Bureau of Statistics. June 2023. {{cite web}}: Missing or empty |url= (help)

[:3-3] "The First Australians grew to a population of millions". The Conversation. {{cite web}}: Missing or empty |url= (help)

[2] آسٽريليا جي مجموعي آبادي جو 3.8%

[1]

[lower-alpha 1]

[2]