آئسوبيوٽئن
آئسوبوٽين، (Isobutane) جنهن کي، آئي بيوٽئن، ميٿائل پروپئن ۽ ميٿائل پروپئن-2 (i-butane, methylpropane, methylpropan-2) جي نالن سان پڻ سڃاتو وڃي ٿو، هڪ ڪيميائي مرڪب آهي جنهن جو فارمولو HC(CH3)3 آهي. اهو بيوٽئن جو هڪ آئسومر آهي. آئسوبوٽين هڪ بي رنگ ۽ بوءِ کان سواءِ گئس آهي.اها، هڪ ٽرشيئري ڪاربان ايٽم سان گڏ سڀ کان سادو الڪين (CnH2n) آهي. آئسوبوٽين پيٽرو ڪيميڪل انڊسٽري ۾، مثال طور آئسو اوڪٽين جي ترڪيب (synthesis) ۾، هڪ اڳواٽ ماليڪيول طور استعمال ٿيندو آهي. [1]
آئسوبيوٽئن کي ريفريجرينٽ جي طور استعمال ڪيو ويندو آهي.[2] ريفريجريٽرن ۾ ان جو استعمال بطور ريفريجرينٽ سال 1993ع ۾ شروع ٿيو، جڏهن ماحول جي بچاء جي غير سرڪاري تنظيم، گرين پيس، اڳوڻي اوڀر جرمني جي ڪمپني، فورون (Foron) سان گڏ گرين فريز پروجيڪٽ پيش ڪيو.[3] [4] ان سلسلي ۾ خالص ۽ خشڪ آئسو بيوٽئن جو بلينڊ (R-600a، آئسوبوٽين جو هڪ آميزو) جا مرڪب، جيڪا اوزون (O3) جي حفاظتي پرت کي گھٽ نقصان پهچائڻ وارا آهن ۽ تمام گهٽ گلوبل وارمنگ جي صلاحيت (GWP)، ڪاربن ڊاءِ آڪسائيڊ جي نسبت 3.3 ڀيرا GWP جي گھٽ صلاحيت) وارا آهن ۽ روايتي ريفريجرينٽ ۽ ايئر ڪنڊيشننگ سسٽم ۾ R-12، R-22 (ٻئي فيريون جا ٽريڊ مارڪ)، R-134a ۽ ٻين ڪلورو فلورو ڪاربن (CFC) يا هائيڊروفلوورو ڪاربن (HFC) ريفريجرينٽ جي هڪ عملي متبادل طور ڪم ڪري سگهن ٿا. آئسو بيوٽئن ۽ بئين هائيڊرو ڪاربن ريفريجرينٽ ۾ باهه لڳڻ ۽ ڌماڪي جو وڌيڪ خطرو هوندو آهي، تنهن ڪري انهن جي گاڏين جي اير ڪنڊيشننگ نظام ۾ استعمال جي وڏي پيماني تي حوصلا افزائي نه ڪئي ويندي آهي يا انهن جو بلڪل ممنوع آهن.[5][6][7][8][9][10][11]
هائيڊرو ڪاربن ريفريجرينٽ جا وڪرو ڪندڙ ۽ حامي اهڙين پابندين جي خلاف دليل ڏين ٿا ته هائيڊرو ڪاربن سان ڀريل گاڏين جي ايئر ڪنڊيشننگ سسٽم جي تعداد جي نسبت، اهڙا واقعا تمام گهٽ آهن.[12][13]
هڪ فرج جي ريفريجرينٽ سسٽم ۾ آئسوبيوٽئن جي ليڪ جي ڪارڻ سال 2024ع ۾ اسپين جي شهر ويلنسيا ۾ هڪ رهائشي ڪمپليڪس ۾ باهه لڳي، جن جي ڪارڻ ڏهه ماڻهو مارجي ويا.[14]
ٻاهريان ڳنڍڻا
[سنواريو]حوالا
[سنواريو]- ↑ "Patent Watch, July 31, 2006.", اصل کان 11 مارچ 2007 تي آرڪائيو ٿيل, حاصل ڪيل 8 آگسٽ 2006۔
- ↑ "Technical Meeting on HCFC Phase-Out: Overview of Advantages and Disadvantages of Alternatives (Montreal, Canada; European Commission on retrofit refrigerants for stationary applications)", April 2008, اصل کان 05 آگسٽ 2009 تي آرڪائيو ٿيل, حاصل ڪيل 21 مئي 2021۔
- ↑ "GreenFreeze", Greenpeace, 15 مارچ 2010, اصل کان 05 آڪٽوبر 2010 تي آرڪائيو ٿيل, حاصل ڪيل 02 جنوري 2013۔
- ↑ Wolfgang Lohbeck (June 2004), "Greenfreeze: from a snowball to an industrial avalanche", حاصل ڪيل 21 مئي 2021۔
- ↑ "U.S. EPA hydrocarbon-refrigerants FAQ", Epa.gov, حاصل ڪيل 29 آڪٽوبر 2010۔
- ↑ "Compendium of hydrocarbon-refrigerant policy statements, October 2006", اصل کان 08 آگسٽ 2014 تي آرڪائيو ٿيل, حاصل ڪيل 01 آگسٽ 2014۔
- ↑ "MACS bulletin: hydrocarbon refrigerant usage in vehicles", اصل کان 05 جنوري 2011 تي آرڪائيو ٿيل, حاصل ڪيل 29 آڪٽوبر 2010۔
- ↑ "Society of Automotive Engineers hydrocarbon refrigerant bulletin", Sae.org, 27 اپريل 2005, اصل کان 05 مئي 2005 تي آرڪائيو ٿيل, حاصل ڪيل 29 آڪٽوبر 2010۔
- ↑ "Saskatchewan Labour bulletin on hydrocarbon refrigerants in vehicles", Labour.gov.sk.ca, 29 جون 2010, اصل کان 01 جولاءِ 2009 تي آرڪائيو ٿيل, حاصل ڪيل 29 آڪٽوبر 2010۔
- ↑ VASA on refrigerant legality & advisability آرڪائيو ڪيا ويا January 13, 2009, حوالو موجود آهي وي بيڪ مشين.
- ↑ "Queensland (Australia) government warning on hydrocarbon refrigerants", Energy.qld.gov.au, اصل کان 17 ڊسمبر 2008 تي آرڪائيو ٿيل, حاصل ڪيل 29 آڪٽوبر 2010۔
- ↑ "New South Wales (Australia) Parliamentary record, 16 October 1997", Parliament.nsw.gov.au, 16 آڪٽوبر 1997, اصل کان 1 July 2009 تي آرڪائيو ٿيل, حاصل ڪيل 29 آڪٽوبر 2010۔
- ↑ "New South Wales (Australia) Parliamentary record, 29 June 2000", Parliament.nsw.gov.au, اصل کان 22 May 2005 تي آرڪائيو ٿيل, حاصل ڪيل 29 آڪٽوبر 2010۔
- ↑ Domínguez, Teresa (3 May 2024). "Una fuga del gas refrigerante de la nevera del piso 86 propició el inicio del incendio de Campanar" (es-ES ۾). Levante-EMV. https://www.levante-emv.com/comunitat-valenciana/2024/05/03/incendio-valencia-fuga-gas-refrigerante-nevera-propicio-incendio-campanar-101873351.html.